Als je nu in de Noordzee onder water kijkt, zie je een beschadigde zeebodem. Door de drukte op de Noordzee krijgen riffen nauwelijks kans om zich te herstellen. Het is tijd om de Noordzeenatuur een zetje te geven.

Het gaat niet goed de natuur in de Noordzee. Op het water is het druk met schepen. Dieren en planten die leven in en van de Noordzee lijden onder vervuiling, lawaai en overbevissing. Er wordt naar olie en gas geboord, zand gewonnen en er worden in rap tempo windparken aangelegd. Waar ooit een derde van de zeebodem werd bedekt door riffen, zie je nu vooral zand - en in zo’n onderwaterwoestijn kan maar weinig groeien. De politiek staat voor een groen dilemma: maatregelen tegen de opwarming van ons klimaat lijken een negatief effect te hebben op de leefomgeving van dieren en planten. Juist nu is het belangrijk om met verenigde krachten - van alle Noordzeegebruikers én de natuur zelf – te werken aan herstel.  

Nieuwe riffen 
Het Noordzeeprogramma van ARK zet zich sinds 2016 in voor het herstel van robuuste, rijke Noordzeenatuur. Riffen vormen een belangrijke basis voor het onderwaterleven. Talloze soorten vinden er voedsel, een plek om zich te vestigen, om te schuilen en om zich voort te planten. Van dit soort riffen is nog maar 1% over. Daarom wil ARK nieuwe riffen ‘kickstarten’. Op de zeebodem plaatsen we speciale oesterkorven, gevuld met oude schelpen waaraan jonge oesters zich hebben gehecht. De oesters kunnen erin groeien, en doen zo de korf uit zijn voegen barsten. De verwachting is dat het beginnende rif dan al zo aan elkaar is gegroeid, dat het de kracht van de zeestroming kan weerstaan. We maken een robuust, levensvatbaar begin en ontketenen zo een natuurlijk proces van herstel en groei. 

Wanneer er voldoende rust en ruimte is op de bodem, kunnen riffen groeien.
Op een zandige bodem kan niet veel groeien. Door nieuwe bronpopulaties van jonge Europese platte oesters uit te zetten en reliëf te creëren op de zeebodem, 'kickstarten' we een nieuw rif. Door voortplanting bouwen oesters schelp op schelp grote 3D-structuren onder water, vol hoekjes, kieren en gaatjes voor andere dieren en planten om zich in te vestigen, eitjes af te zetten en eten te vinden. Riffen zijn bronnen van leven. Foto: links Floor Driessen, rechts Dutch Maritime Productions.

Samen voor de Noordzee 
Om de Noordzeenatuur te herstellen, hebben we alle (toekomstige) gebruikers en liefhebbers van de Noordzee nodig. Langs de kust van Zuid-Holland en Zeeland onderzoeken we met een pioniersgroep van ondernemers en betrokkenen hoe we samen kunnen werken aan natuurherstel in de Seascape Voordelta. Met de windenergiesector onderzoeken we hoe de energietransitie hand in hand kan gaan met rifherstel. In het project Helpen met Schelpen brengen we samen met de oestersector gebruikte schelpen terug naar zee. Langs de kust geven we zeelessen en op hogescholen en universiteiten gastlessen aan de generatie van de toekomst. En tijdens onze zomerse snorkelexcursies kan iedereen zich verwonderen over de onderwaterwereld van de Noordzee. 

Onder de noemer Levende Noordzee zet ARK zich in voor het robuuster maken van onze prachtige, rijke onderwaterwereld

Op de kaart

Meer informatie

Kennislinks
Zeelessen voor de basisschool

Partners

Op de Noordzee werken wij samen met:
  • Ørsted
  • Logo NERA Nederlandse Rifherstel Alliantie
  • Postcode Loterij logo
  • Voordelta oesterriffen
  • De reusachtige vleet kan meer dan tweeëneenhalve meter lang worden. (Foto: WWF NL / Peter Verhoog)
  • Een krab op een schelpdierrif
  • Onder de noemer Levende Noordzee zet ARK zich in voor het robuuster maken van onze prachtige, rijke onderwaterwereld
  • . Vitale populaties haaien en roggen zijn nodig voor een gezonde Noordzee

Wetenschappelijke bronnen

Experimental Disturbance-Induced Shifts in Benthic Functional Diversity: the importance of marine protected areas in soft-bottom ecosystems

Kasper J. Meijer,Oscar Franken,Laura L. Govers,Tjisse van der Heide,Eva Willebrands,Mark E. de Wilt,Bas de Wit,Han Olff, 2026, bioRxiv
Leeswijzer
Experimentele studie naar de invloed van bodemberoerende visserij in de Waddenzee die laat zien dat ook geringe verstoring duidelijk negatieve invloed heeft op het bodemleven van het Wad.
Abstract
Benthic communities form the foundation of food webs in coastal and shelf seas worldwide. However, these communities face severe threats from anthropogenic bottom-disturbing activities. Marine Protected Areas (MPAs) effectively safeguard benthic communities against such disturbances. Nevertheless, the effectiveness of MPAs for the recovery of benthic communities in highly dynamic soft-bottom areas is much debated, as these communities are thought to be adapted to natural dynamics and therefore resistant to human impacts. In this study, we examine whether MPAs in highly dynamic seas support sensitive communities that are affected by bottom-disturbing fishing gear. Utilising a Before-After-Control-Impact (BACI) experimental design, we investigated the effects of disturbance caused by a shrimp trawl gear on macrozoobenthic communities within MPAs in a dynamic coastal soft-bottom sea over two years. We assessed changes in taxonomic and functional diversity, as well as community composition, across three levels of trawling intensity and frequency (low intensity and high frequency, high intensity and low frequency, and high intensity and high frequency) compared with undisturbed control areas. The study was carried out in the lower dynamic areas of the study system, where we found that, even light trawling gear impacted functional diversity and community assembly of macrozoobenthic communities, leading to shifts in functional groups. Contrastingly, taxonomic diversity metrics were not affected. We found that taxonomic and functional turnover increased stronger over time than the undisturbed control, with the highest turnover in the most frequently disturbed treatments. Long-living species were negatively impacted by disturbance, and the abundance of scavengers and predators increased in trawled areas, with possible radiating effects into undisturbed areas, while suspension feeders declined. Our findings demonstrate that anthropogenic disturbance remains a relevant ecological pressure, even in areas that may appear resilient due to their dynamic nature. MPAs can then provide ecological benefits by protecting sensitive and functionally important species.
Link
Experimental Disturbance-Induced Shifts in Benthic Functional Diversity

ARK Publicaties

Onder de noemer Levende Noordzee zet ARK zich in voor het robuuster maken van onze prachtige, rijke onderwaterwereld

Levende Noordzee, een interactieve schoolplaat

Duik mee in de Noordzee! Deze plaat van Jeroen Helmer over het Noordzee-ecosysteem is verrijkt met foto's en videoclips. Zoom met de schuifbalk links in om ook de namen van alle soorten te zien.
Bekijk de website