Rewilding werkt voor het klimaat

Wateroverlast, watertekort, hittestress, stijgende zeespiegel, bodemdaling: Nederland moet rekening houden met de effecten van klimaatverandering op de biodiversiteit, de veiligheid, onze gezondheid en de economie. De natuur kan helpen deze problemen te verkleinen.

Gezonde bodems en vitale bossen houden koolstof vast – wat het broeikaseffect indamt.
Ook houden gezonde bodems water langer vast, wat goed is om verdroging tegen te gaan van landbouwgronden en natuurgebieden en om de uitstoot van broeikasgassen uit de bodem te beperken.
Bomen en groene begroeiing hebben een verkoelende werking.
Rivieren die de ruimte hebben, zijn veiliger bij hoog water.
Natuurlijke oevers en riviermondingen houden sediment vast wat het achterland beschermt.
Riffen en slikken voor de kust maken golfslag kleiner en beschermen de kust.
Wilde dieren hebben een cruciale rol in het goed functioneren van de koolstofcyclus

Waterbuffers

Water vasthouden is belangrijk voor het behoud van biodiversiteit, voor drinkwater, landbouw en industrie, geeft verkoeling tijdens hete zomers, en helpt verdere daling van veenbodempolders voorkomen. Dit maakt Nederland minder kwetsbaar voor zeespiegelstijging. Klimaatbuffers - waterrijke gebieden waar mensen graag wonen en recreëren - kunnen een grote bijdrage leveren aan een klimaatbestendig Nederland. Klimaatbuffers en rewildingnatuur kunnen prima samengaan.

> Zie ook Kennisportaal Klimaatadaptatie en Natuurlijke Klimaatbuffers.

Bodemspons

Gezonde bodems met ruige begroeiing kunnen veel regenwater opvangen en vasthouden. Hoe langer een gebied natuur is, hoe meer leven er in de bodem zit. In de loop van eeuwen bouwt een bodem zich op, wordt rijker aan humus, resten van planten. Dit maakt de bodem ontvankelijker voor water. Bodemleven profiteert hiervan en zorgt er met hun graafgangetjes voor dat water nog weer makkelijker in de bodem trekt, van de duizenden wormen per vierkante meter tot hamstertunnels en mollengangen.

Eeuwen kunnen we niet wachten. We kunnen wél beginnen met maatregelen die de opbouw van organische stof in de bodem versnellen. Door de bodem niet te verstoren door ploegen. Door bomen te laten groeien. Door percelen akkerland in grasland of liever nog in natuur om te zetten waar grote grazers jaarrond mogen lopen. Die trappen gras en dode bladeren in de grond. Hun mest trekt kleine diertjes aan in de bodem en door de putjes van hun pootafdrukken kan water makkelijk de bodem in.

Natuurlijke airco

Dood hout in het bos laten is een andere maatregel om de bodemspons te versterken. Dode bomen kunnen zich bij regen vol water zuigen. Bij droogte geven ze dit enorme volume water heel langzaam weer terug aan de lucht. Ze zijn daarmee de ‘airconditioner’ van het bos: verdamping van water kost energie die uit warmte wordt gehaald: net als een airco werkt het ademen van een bos, van levende én dode bomen, werkelijk verkoelend. Samen met de schaduw van bomen en bladeren zorgt dit ervoor dat bossen bij heet weer gemakkelijk vijf graden koeler zijn dan de omgeving.

“Als het regent in Zuid-Limburg, stort het water van de grote akkers op de plateaus van Zuid-Limburg de dalen in. Begraasde, halfopen hellingbossen nemen veel meer water op, houden grond vast en bieden plek aan heel veel soorten planten en dieren. Zo zorgen we ook voor een levend en Zuid-Limburg voor de toekomst.”
Hettie Meertens, programma Drielandenpark ARK Rewilding Nederland

Vitale bossen

Bossen kunnen grote hoeveelheden koolstof opslaan. Dat effect is veel sterker als deze bossen goed en lang kunnen groeien en zich natuurlijk verjongen. De Nederlandse bossen op de droge zandgronden zijn in slechte staat. Door de verzurende werking van te veel stikstofverbindingen zijn belangrijke mineralen uit de bodem verdwenen en is ook de vertering van oud blad verstoord. Ook overbegrazing door herten die in kleine gebieden zijn opgesloten zorgt ervoor dat er weinig jonge bomen groot kunnen worden. Herstel van natuurlijke kringlopen kan de bossen helpen, net als het verbinden van bosgebieden met rijkere gronden. De terugkeer van grote roofdieren kan het gedrag van herten veranderen zodat de bosverjonging weer op gang kan komen.

Cruciale rol wilde dieren in de koolstofcyclus

Het terugbrengen van wilde dieren zodat ecosystemen weer in balans komen is één van de snelste, goedkoopste en meest effectieve manieren om het wereldwijde klimaat te stabiliseren.

Studies tonen aan dat de bescherming en het herstel van de populaties van slechts negen soorten/groepen - zeevissen, walvissen, haaien, grijze wolf, gnoe, zeeotter, muskusos, Afrikaanse bosolifanten en Amerikaanse bizon - gezamenlijk kunnen leiden tot het vastleggen van meer dan 95% van de hoeveelheid die elk jaar nodig is om te voldoen aan de wereldwijde doelstelling om 500 GtCO2 uit de atmosfeer te verwijderen tegen 2100. Dit nieuwe wetenschappelijke gebied staat bekend als Animating the Carbon Cycle. Collega-organisaties werken aan het op de agenda zetten van rewilding in mondiaal klimaatbeleid.

Wetenschappelijke bronnen

Rewilding in the face of climate change

Carroll & Noss, 2021, Conservation Biology

Leeswijzer

Dit artikel gaat in op mogelijke uitdagingen die rewilding met de klimaatverandering tegen gaat komen. Grote samenhangende natuurgebieden blijven ook met de nieuwe effecten van klimaatverandering een waardevolle en effectieve manier om klimaatverandering te trotseren. Daarnaast lees je ook meer over het belang van natuurherstel in verstoorde gebieden om klimaatresistentie te creëren.

Abstract

Expansion of the global protected-area network has been proposed as a strategy to address threats from accelerating climate change and species extinction. A key step in increasing the effectiveness of such expansion is understanding how novel threats to biodiversity from climate change alter concepts such as rewilding, which have underpinned many proposals for large interconnected reserves. We reviewed potential challenges that climate change poses to rewilding and found that the conservation value of large protected areas persists under climate change. Nevertheless, more attention should be given to protection of microrefugia, macrorefugia, complete environmental gradients, and areas that connect current and future suitable climates and to maintaining ecosystem processes and stabilizing feedbacks via conservation strategies that are resilient to uncertainty regarding climate trends. Because a major element of the threat from climate change stems from its novel geographic patterns, we examined, as an example, the implications for climate-adaptation planning of latitudinal, longitudinal (continental to maritime), and elevational gradients in climate-change exposure across the Yellowstone-to-Yukon region, the locus of an iconic conservation proposal initially designed to conserve wide-ranging carnivore species. In addition to a continued emphasis on conserving intact landscapes, restoration of degraded low-elevation areas within the region is needed to capture sites important for landscape-level climate resilience. Extreme climate exposure projected for boreal North America suggests the need for ambitious goals for expansion of the protected-area network there to include refugia created by topography and ecological features, such as peatlands, whose conservation can also reduce emissions from carbon stored in soil. Qualitative understanding of underlying reserve design rules and the geography of climate-change exposure can strengthen the outcomes of inclusive regional planning processes that identify specific sites for protection.

Link

https://conbio.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/cobi.13531

Trophic rewilding can expand natural climate solutions

Schmitz et al., 2023, Nature Climate Change

Leeswijzer

De rol die wilde dieren spelen in de koolstofkringloop werd tot nu toe onderschat. Dit artikel geeft nieuwe inzichten hoe het beschermen en herstellen van wilde dieren met hun functionele rollen in het ecosysteem bijdraagt aan koolstofopslag. Grote afbeeldingen en tabellen verduidelijken de data en zijn interessant om te bestuderen.

Abstract

Natural climate solutions are being advanced to arrest climate warming by protecting and enhancing carbon capture and storage in plants, soils and sediments in ecosystems. These solutions are viewed as having the ancillary benefit of protecting habitats and landscapes to conserve animal species diversity. However, this reasoning undervalues the role animals play in controlling the carbon cycle. We present scientific evidence showing that protecting and restoring wild animals and their functional roles can enhance natural carbon capture and storage. We call for new thinking that includes the restoration and conservation of wild animals and their ecosystem roles as a key component of natural climate solutions that can enhance the ability to prevent climate warming beyond 1.5°C.

Link

https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/897665709/Schmitz_et_al_2023_AAM.pdf